کشف یک گیاه گمشده پس از ۶۰ سال با یک گوشی همراه
عکسی که یک باغبان از گیاهی عجیب گرفت، زنجیرهای از رویدادها را به راه انداخت و گونهای را که تصور میشد ۶۰ سال پیش منقرض شده، دوباره به طبیعت بازگرداند.
به گزارش جهان مانا به نقل از وبگاه سایتِکدِیلی؛ آرون بین (Aaron Bean)، متخصص باغبانی، در ملکی وسیع و دورافتاده در شمال کوئینزلند استرالیا مشغول کار بود که متوجه گیاهی غیر عادی شد. او از آن گیاه عکس گرفت و بعداً تصاویر را در سکوی آینچرالیست (iNaturalist) بارگذاری کرد؛ چنین برنامههایی، که مردم عادی عکسهای ثبتشده از طبیعت را در آنها به اشتراک میگذارند، در سالهای اخیر به ابزاری ضروری برای پژوهشگران تبدیل شدهاند. اقدام ساده این باغبان، زنجیرهای از رویدادهای خارقالعاده را بهراه انداخت.
کشفی که با یک عکس شروع شد
آینچرالیست یکی از سکوهای علمی بزرگ جهان است که نزدیک به ۳۰۰ میلیون مشاهده از حدود چهار میلیون کاربر دارد. در میان افرادی که عکسهای آرون را دیدند، آنتونی بین (Anthony Bean)، گیاهشناس موزه گیاهشناسی کوئینزلند نیز حضور داشت. او بلافاصله گیاه پتیلوتوس سناریوس (Ptilotus senarius) را شناسایی کرد. تصور میشد این گونه منقرض شده است و از دهه ۱۹۶۰ میلادی هیچ سابقهای از آن ثبت نشده بود. جالب اینکه آنتونی خودش یک دهه پیش این گیاه را از نظر علمی شناسایی کرده بود.
توماس مسالیو (Thomas Mesaglio)، دانشجوی دکتری دانشکده علوم زیستی، زمین و محیط زیست دانشگاه نیو ساوث ولز میگوید: شانس آوردیم که آرون یک کاربر مشتاق آینچرالیست است که به طور اتفاقی از چند گیاه جالب عکس گرفت.
گیاهی که تصور میشد منقرض شده است
این گیاه درختچهای ظریف با گلهای بنفش مایل به صورتی است. تنها در نوار باریکی از زمینهای ناهموار نزدیک خلیج کارپنتاریا یافت میشود و از سال ۱۹۶۷ میلادی نمونهای از آن جمعآوری نشده بود؛ اما به لطف مهارت مشاهده آرون و آنتونی و همکاری مالک زمین، اکنون بقای این گیاه تأیید شده است. این گیاه در فهرست گونههای در معرض خطر شدید قرار گرفته است.
مسالیو میگوید: همهچیز باید سر جای خود قرار میگرفت و کمی شانس هم در کار بود.
نخستین عکسهای ثبتشده از گیاه Ptilotus senarius در طبیعت:
(a) گلها و ساقههای باریک؛
(b) نمای نزدیک از یک گل بازشده؛
(c) شکل کلی گیاه و محیط رویش آن.
الگویی در حال رشد
این مورد الگویی رو به رشد را نشان میدهد: مردم عادی تصاویر گیاهان و جانورانی را که میبینند ثبت و به طور غیر منتظرهای به کشف گونههای گمشده کمک میکنند. در کشوری به وسعت استرالیا، دانشمندان نمیتوانند خودشان از هر منطقهای بازدید کنند. علاوه بر این، حدود یکسوم استرالیا در مالکیت خصوصی است.
مسالیو توضیح میدهد: اگر شما مالک زمین باشید یا اجازه داشته باشید وارد شوید، یک دنیای جدید به روی شما باز میشود.
تشویق مالکان به مشارکت
برای ادامه این حرکت، دانشمندان مالکان را تشویق میکنند تا تنوع زیستی زمین خود را ثبت کنند. در نیو ساوث ولز، طرح کتابخانههای زمین (Land Libraries) به مالکان وسایل و آموزش میدهد. هدف این است که آنها از گیاهان و جانوران زمین خود عکس بگیرند و تصاویر را در سکوهایی مثل آینچرالیست به اشتراک بگذارند.
مسالیو میگوید: درگیر کردن مالکان با علم، آنها را به حفاظت از تنوع زیستی علاقهمندتر میکند.
نکاتی برای کاربران تازهکار
مسالیو به کاربران تازهکار توصیه میکند تا حد امکان جزئیات بیشتری ثبت کنند. یک عکس نزدیک از گل ممکن است کافی نباشد. عکس از کل گیاه، ساقه و برگها میتواند به شناسایی دقیقتر کمک کند.
او همچنین میگوید: هر چه اطلاعات بیشتری ارائه دهید، گزارش شما در آینده کاربردهای بیشتری خواهد داشت.
تاکنون از دادههای آینچرالیست در مطالعات علمی ۱۲۸ کشور استفاده شده است. مسالیو انتظار دارد با افزایش تعداد مشاهدات، اکتشافات بیشتری در انتظار کشف باشند.
